Quản trị và trao quyền cho cộng đồng, mô hình phát triển du lịch di sản bền vững tại vùng Nam Khánh Hòa
Tóm tắt
Bài báo phân tích thực trạng quản trị di sản văn hóa Chăm tại Nam Khánh Hòa trong bối cảnh phát triển du lịch cộng đồng. Nghiên cứu vận dụng cách tiếp cận “di sản sống” (UNESCO, 2003), kết hợp với lý thuyết trao quyền (Arnstein, 1969; Tosun, 2006) nhằm đánh giá mức độ tham gia và quyền kiểm soát của cộng đồng trong quá trình phát huy di sản. Kết quả cho thấy, dù là chủ thể thực hành di sản, cộng đồng người Chăm chủ yếu chỉ tham gia ở cấp độ thực hiện, trong khi quyền quyết định và cơ chế phân bổ lợi ích vẫn chịu sự chi phối của mô hình quản lý hành chính đơn tuyến. Thực trạng này phản ánh khoảng cách giữa các định hướng quốc tế về quản trị di sản dựa vào cộng đồng và thực tiễn địa phương, đồng thời cho thấy di sản là không gian xã hội gắn với quan hệ quyền lực và lợi ích. Trên cơ sở đó, bài báo đề xuất mô hình đồng quản trị với ba trụ cột Nhà nước – Cộng đồng – Doanh nghiệp, nhằm bảo đảm quyền văn hóa, sinh kế và tham gia quyết định của cộng đồng, hướng tới phát triển di sản bền vững.
Tài liệu tham khảo
1. Arnstein, S. (1969), A Ladder of Citizen Participation.
2. Tosun, C. (2006), Expected nature of community participation in tourism development.
3. UNESCO (2003), Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage.
4. UNESCO (2014), Culture for Development Indicators.
5. UNESCO (2022), MONDIACULT Declaration.
6. Smith, L. (2006), Uses of Heritage.
7. Logan, W. (2012), Cultural diversity, cultural heritage and human rights.
8. Cohen, E. (1988), Authenticity and commoditization in tourism.
9. Richards, G. (2018), Cultural tourism: A review of recent research.
10. Goodwin, H. & Santilli, R. (2009), Community-based tourism: a success?
11. Scheyvens, R. & van der Watt, H. (2021), Tourism and empowerment.
12. Ngô Văn Doanh (2015), Văn hóa Chăm.
13. Sakaya (2013), Nghiên cứu văn hóa Chăm.
14. Quang, D. T. (2023), Heritage Conservation and Tourism Development at Cham Sacred Sites in Vietnam: Living Heritage Has A Heart, Springer Nature, Singapore. https://doi.org/10.1007/978-981-99-3350-1
15. Quang, D. T. (2023), Stakeholder Collaboration for Sustainable Tourism Development at Cham Community Living Sacred Sites in Vietnam, In Heritage Tourism and Sustainable Development, Taylor & Francis.
16. Nguyen, T. T. M. (2026), Leveraging Cham Ethnic Culture for Sustainable Tourism Development in Ho Chi Minh City, Scientific Culture, 12(2.1), pp.2808–2817.
17. Scheyvens, R., & van der Watt, H. (2021), Tourism and Empowerment: Community Participation for Sustainable Development, Journal of Sustainable Tourism.
18. Nguyen, T. S., Phan, D. H., & Doan, T. T. (2025), Cultural Revitalization for Tourism Development from an Indigenous Perspective: The Case of Ta Oi People in Vietnam, Frontiers in Sustainable Tourism.
19. Quang, D. T. (2024), Authenticity, Commodification and Ethnic Identity in Cham Heritage Tourism, In Cham Heritage and Sustainable Tourism Studies.
20. Community-based Tourism is a Key Development Driver for the Cham Community in Ninh Thuan, Journal of Responsible Tourism Management, 2022.
21. UNESCO. (2022), MONDIACULT 2022 Declaration: Culture as a Global Public Good, Paris: UNESCO.
22. UNESCO. (2023), Culture and Sustainable Development Indicators for Heritage Communities, Paris: UNESCO.
23. Richards, G. (2021), Rethinking Cultural Tourism, Edward Elgar Handbook of Cultural Tourism.
Tải xuống
Đã Xuất bản
Cách trích dẫn
Số
Chuyên mục
Giấy phép
Tác phẩm này được cấp phép theo Giấy phép quốc tế Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 .
