Năng lực hiểu biết trí tuệ nhân tạo, kỹ năng đặt câu lệnh và niềm tin vào nội dung AI của sinh viên truyền thông số trong bối cảnh văn hóa thị giác đương đại

Tóm tắt

Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Generative Artificial Intelligence) đang tái cấu trúc môi trường giáo dục đại học và hệ sinh thái truyền thông số, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất nội dung thị giác. Đối với sinh viên ngành Truyền thông số, AI không còn chỉ là công cụ hỗ trợ kỹ thuật mà đã trở thành một tác nhân tham gia trực tiếp vào quá trình sáng tạo nội dung, thiết kế hình ảnh và tổ chức trải nghiệm truyền thông đa nền tảng. Trong bối cảnh đó, năng lực hiểu biết trí tuệ nhân tạo (AI literacy), kỹ năng đặt câu lệnh (prompt engineering) và niềm tin vào nội dung do AI tạo ra trở thành những thành tố quan trọng phản ánh khả năng thích ứng của người học trong môi trường văn hóa thị giác đương đại. Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng quan tường thuật (narrative review) nhằm tổng hợp và phân tích các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế giai đoạn 2020–2026 liên quan đến AI literacy, kỹ năng tương tác với AI tạo sinh, hành vi tiếp nhận nội dung AI và các vấn đề đạo đức truyền thông. Kết quả cho thấy AI literacy đang chuyển từ năng lực công nghệ sang một dạng năng lực văn hóa mới; đồng thời, kỹ năng đặt câu lệnh nổi lên như một năng lực sáng tạo số cốt lõi trong tương tác người – AI. Tuy nhiên, các nghiên cứu cũng chỉ ra nghịch lý giữa mức độ sử dụng AI ngày càng cao với năng lực kiểm chứng, tư duy phản biện và đánh giá độ tin cậy nội dung còn hạn chế. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất tích hợp AI literacy, prompt literacy, visual literacy và đạo đức AI vào đào tạo Truyền thông số nhằm phát triển năng lực sáng tạo có trách nhiệm trong bối cảnh truyền thông đương đại.