Tái tạo không gian văn hóa: sự hình thành không gian thiêng núi Bà Đen, tỉnh Tây Ninh

Các tác giả

  • Hoàng Thị Tuyền Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

Bài viết dựa trên lý thuyết về sản xuất không gian văn hóa (place making) để nghiên cứu về quá trình tái tạo không gian thiêng núi Bà Đen, tỉnh Tây Ninh. Nghiên cứu cho thấy, quá trình tái tạo không gian thiêng là một quá trình tạo ý nghĩa liên tục dưới sự tương tác của các mối quan hệ giữa con người với con người và con người với địa điểm thiêng. Con người với những hoạt động có chủ đích tác động làm thay đổi không gian vật lý nhằm mang lại những tương tác và trải nghiệm cụ thể. Đồng thời, các mối quan hệ cộng đồng được thiết lập với những động lực hỗn hợp, thể hiện vai trò là tác nhân trong việc định hình không gian thiêng. Qua quá trình tạo dựng không gian thiêng núi Bà Đen, tỉnh Tây Ninh, bài viết làm rõ cách thức mà những động lực chính trị, kinh tế, xã hội đã góp phần tái định nghĩa không gian tín ngưỡng truyền thống.

Tài liệu tham khảo

1. Ban Quản lý Di tích núi Bà Đen (2023), Kịch bản Lễ Vía Bà Linh Sơn Thánh Mẫu núi Bà Đen năm 2023 [Tài liệu lưu hành nội bộ], Tây Ninh.

2. Bộ Văn hóa (1989), Quyết định số 100-VH/QĐ ngày 21/01/1989 về việc công nhận Di tích lịch sử và thắng cảnh núi Bà Đen, Hà Nội.

3. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2018), Quyết định số 3325/QĐ-BVHTTDL ngày 04/9/2018 về việc công bố Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, Hà Nội.

4. Giáo hội Phật giáo Việt Nam (2015), Chùa Việt Nam (Tập 1). Hà Nội: NXB Tôn giáo.

5. Khánh My (2023), Cuộc chuyển mình từ “nóc nhà Nam Bộ” của du lịch Tây Ninh, Tuổi trẻ Online. https://tuoitre.vn/cuoc-chuyen-minh-tu-noc-nha-nam-bo-cua-du-lich-tay-ninh-20230224181400488.htm [Truy cập ngày 11/03/2025].

6. Nguyễn Công Thảo (2008), Sự biến mất của những bóng ma tiếp cận dưới cái nhìn nhân học sinh thái, Trong: Sự biến đổi của tôn giáo tín ngưỡng ở Việt Nam hiện nay, Hà Nội: NXB Thế giới, tr.203-226.

7. Nông Huyền Sơn (2016), Huyền tích Linh Sơn Thánh Mẫu núi Bà Đen, Báo Công an nhân dân Online. [Online] Có tại: https://cand.com.vn/Kinh-te-Van-hoa-The-Thao/Huyen-tich-Linh-Son-Thanh-Mau-nui-Ba-den-i380138/[Truy cập ngày 05/05/2025].

8. Phan Kỷ Sửu (2017), Ni trưởng Thích Nữ Diệu Nghĩa - Vị chân tu với lẽ sống tốt đạo đẹp đời, Tây Ninh: NXB Tôn giáo.

9. Thủ tướng Chính phủ (2014), Quyết định số 2383/QĐ-TTg ngày 29/12/2014 về việc phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển Khu du lịch quốc gia núi Bà Đen, tỉnh Tây Ninh đến năm 2020, tầm nhìn đến 2030, Hà Nội.

10. Thủ tướng Chính phủ (2018), Quyết định số 1099/QĐ-TTg ngày 05/9/2018 về việc phê duyệt đồ án quy hoạch chung xây dựng Khu du lịch quốc gia Núi Bà Đen tỉnh Tây Ninh đến năm 2035, Hà Nội.

11. Trịnh Hoài Đức (2018, Gia Định thành thông chí (Phạm Hoàng Quân dịch). Tp. Hồ Chí Minh: Nxb Tổng hợp Tp. Hồ Chí Minh.

12. Võ Sâm (1925), Núi Tây Ninh Vảng Điện Bà, Sài Gòn: Tự ấn hành.

13. Kong, L. (1993), Negotiating conceptions of 'sacred space': A case study of religious buildings in Singapore, Transactions of the Institute of British Geographers, 18(3), pp. 342-358.

14. Lefebvre, H. (2003), Space: Social product and usage value, In: Modernity and Spatial Production.

15. Lew, A. A. (2017), Tourism planning and place making: Place-making, Tourism Geographies, 19(3), pp. 448–466.

16. Marshall, D. A. (2010), Temptation, tradition, and taboo: A theory of sacralization, Sociological Theory, 28(1), pp. 64-90.

17. Schmidt, J. (2025), Place agency and visitor hybridity in place-making processes at sacred heritage sites, Tourism Geographies, 27(2)

18. Taylor, P. (2007), Modernity and re-enchantment in post-revolutionary Vietnam, In: Modernity and Re-enchantment: Religion in Post-revolutionary Vietnam, pp. 1-56.

Tải xuống

Đã Xuất bản

03-06-2026

Cách trích dẫn

Hoàng Thị Tuyền. (2026). Tái tạo không gian văn hóa: sự hình thành không gian thiêng núi Bà Đen, tỉnh Tây Ninh. Tạp Chí Khoa học Trường ĐHSP Hà Nội 2: Chuyên San Khoa học Xã hội Và Nhân văn, 1(05), 558. Truy vấn từ https://sjsh.hpu2.edu.vn/index.php/journal/article/view/725

Số

Chuyên mục

Chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn