Hành vi ngôn ngữ trách trong ca dao Việt Nam

Các tác giả

  • Đỗ Thị Thu Hương Trường ĐHSP Hà Nội 2
  • Nguyễn Thu Hương Trường THPT Hữu Nghị Quốc tế
  • Nguyễn Thị Vân Trường TH&THCS Thực nghiệm Victory

Tóm tắt

Trong ca dao Việt Nam, hành vi ngôn ngữ trách được sử dụng khá phổ biến nhưng chưa được nghiên cứu một cách hệ thống. Bài viết này nhằm mục đích nhận diện, phân loại, phân tích một số hành vi trách trực tiếp, trách gián tiếp trong ca dao Việt Nam. Ngữ liệu thu thập được gồm 295 bài ca dao có xuất hiện hành vi ngôn ngữ trách. Bằng các phương pháp miêu tả, phương pháp phân tích kết hợp với thủ pháp thống kê phân loại, bài viết đã tiến hành phân loại các hành vi ngôn ngữ trong ca dao Việt Nam thành hai nhóm: trách trực tiếp và trách gián tiếp, đồng thời phân tích chi tiết các đặc điểm của hành vi ngôn ngữ trách như chủ đề trách, biểu thức ngữ vi của hành động trách, các thành tố trong biểu thức ngữ vi, lực ngôn trung hàm ẩn trong hành vi trách gián tiếp, hiệu quả nghệ thuật của hành vi ngôn ngữ trách trực tiếp và trách gián tiếp trong ca dao Việt Nam.

Tài liệu tham khảo

1. Phan Thị Việt Anh (2009), Hành vi trách của người Việt trong ca dao trữ tình, Luận văn thạc sĩ, Trường ĐHSP Hà Nội.

2. Đỗ Hữu Châu (2007), Đại cương ngôn ngữ học tập 2, Ngữ dụng học, Tái bản lần thứ ba, Nxb Giáo dục Hà Nội

3. Nguyễn Đức Dân (1998), Ngữ dụng học tập một, Nxb Giáo dục

4. Nguyễn Thu Hạnh (2022), Hành vi ngôn ngữ trách trong tiếng Việt và việc sử dụng của giáo viên ở môi trường sư phạm, Luận án tiến sĩ, Trường ĐHSP Hà Nội

5. Đặng Thị Mai Hồng (2001), Hành vi trách móc trong ca dao Quảng Bình, Ngữ học trẻ 2001, Diễn đàn học tập và nghiên cứu, Hội Ngôn ngữ học Việt Nam, 398-404

6. Nguyễn Thiện Giáp (2000), Dụng học Việt ngữ, Nxb ĐHQG Hà Nội

7. Grice, H.P. (1975), Logic and Conversation, Syntax and Semantics, vol.3 edited by P. Cole and J. Morgan, Academic Press. Reprinted as ch.2 of Grice 1989, 22–40

8. Hoàng Phê (1992), Từ điển tiếng Việt, Trung tâm Từ điển ngôn ngữ

9. George Yule (1996), Dụng học, Nxb ĐH Quốc gia Hà Nội.

Tải xuống

Đã Xuất bản

03-06-2026

Cách trích dẫn

Đỗ Thị Thu Hương, Nguyễn Thu Hương, & Nguyễn Thị Vân. (2026). Hành vi ngôn ngữ trách trong ca dao Việt Nam. Tạp Chí Khoa học Trường ĐHSP Hà Nội 2: Chuyên San Khoa học Xã hội Và Nhân văn, 1(05), 99. Truy vấn từ https://sjsh.hpu2.edu.vn/index.php/journal/article/view/685

Số

Chuyên mục

Chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn