Bảo tồn và phát huy văn hóa dân gian Việt Nam trong kỷ nguyên số: cơ hội và thách thức từ các nền tảng trực tuyến - Nguyễn Thị Hải Anh; Nguyễn Quỳnh Anh (Tạp chí Khoa học Trường ĐHSP Hà Nội 2: Chuyên san Khoa học xã hội và Nhân văn, 2026)
Bài viết phân tích cơ hội và thách thức trong việc bảo tồn và phát huy văn hóa dân gian Việt Nam trong kỷ nguyên số, tập trung vào vai trò của các nền tảng trực tuyến như TikTok, YouTube, Facebook, Zalo và công nghệ AI. Dựa trên lý thuyết diễn ngôn văn hóa (Foucault), dân tộc học số (Underberg & Zorn) và văn hóa tham dự (Jenkins), nghiên cứu tiếp cận văn hóa dân gian như một thực hành biểu đạt đang được tái cấu trúc bởi công nghệ, cộng đồng và thuật toán. Hai trường hợp điển hình là hát Then trên TikTok và truyện cổ tích kể bằng trí tuệ nhân tạo được phân tích bằng phương pháp định tính kết hợp phân tích nội dung, diễn ngôn và quan sát tương tác số. Kết quả cho thấy các nền tảng vừa mở rộng không gian lan tỏa di sản, vừa gây ra nguy cơ phi ngữ cảnh hóa và lệch chuẩn văn hóa truyền thống. Nghiên cứu đề xuất mô hình “Hệ sinh thái bảo tồn văn hóa dân gian số” với ba trụ cột (chủ thể bản địa dẫn dắt, hợp tác kỹ thuật với nền tảng, hỗ trợ chính sách nhà nước), nhằm duy trì tính sống, khả năng tham dự và tái kiến tạo bản sắc trong môi trường số. Qua đó, bài viết góp phần làm rõ cách thức thiết kế hệ sinh thái số có định hướng văn hóa, gắn với các chính sách chuyển đổi số và phát triển văn hóa quốc gia hiện hành.